Πολωνία

Η Πολωνία αποζημιώνει περικοπές και τις μηδενικές τιμές , με 11 GW συμβολαιοποιημένων BESS 2018-2025

Η Ελλάδα Νομοθέτησε Ρητά την Απαλλαγή του ΑΔΜΗΕ και ο Ίδιος το Ομολογεί Εγγράφως ότι υφίστανται αποζημιώσεις

Η Πολωνία αποτελεί τη μεγαλύτερη και πιο δυναμική αγορά ΑΠΕ στην Κεντρική Ευρώπη. Στα τέλη του 2024 η εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς ξεπέρασε τα 20,7 GW, με αύξηση +23% σε ετήσια βάση, ο ταχύτερος ρυθμός ανάπτυξης στην ΕΕ μετά την Ολλανδία. Ο PSE (Polskie Sieci Elektroenergetyczne, ο πολωνικός TSO) αντιμετωπίζει χρόνια συμφόρηση δικτύου ιδίως στο νότιο και δυτικό τμήμα της χώρας, και τις σχετικές προκλήσεις λόγω της μετάβασης από τον λιγνίτη στις ΑΠΕ.

Και όμως, η Πολωνία αποζημιώνει συστηματικά τις περικοπές βάσει της μεθοδολογίας PSE που εξειδικεύει το άρθρο 9c §7a-7q του πολωνικού Energy Law (Prawo Energetyczne), και διαθέτει εκτεταμένο ψηφιακό μηχανισμό μέσω της πύλης WOZE (Wsparcie OZE, Στήριξη ΑΠΕ) που λειτουργεί υπό την εποπτεία της URE (Urząd Regulacji Energetyki).

Τον Δεκέμβριο 2025, η Πολωνία ολοκλήρωσε τους ετήσιους διαγωνισμούς Capacity Market με αποτέλεσμα PLN 465,02/kW/έτος για 17ετείς συμβάσεις. Το πλαφόν ανάθεσης σε αποθηκευτικά συστήματα κάλυψε περίπου 685 MW συμβολαιοποιημένης (derated) ισχύος, με συντελεστή απομείωσης ~13,39% για μπαταρίες, ισοδυναμώντας με ~5,1 GW φυσικής εγκατεστημένης ισχύος. Από τα έργα αυτά, ο όμιλος R.Power Magazyny Energii ανέλαβε 9 έργα συνολικής ισχύος 1.667 MW και χωρητικότητας 6.342 MWh, ένα από τα μεγαλύτερα πορτφόλιο BESS στην Ευρώπη.

Η ελληνική αντίθεση είναι σαρωτική: 1.867 GWh περικοπών το 2025, αποζημίωση €0, ρητή νομοθετική απαλλαγή του ΑΔΜΗΕ μέσω του άρθρου 10Γ Ν.4951/2022 (όπως προστέθηκε με Ν.5188/2025), και μόλις 16 MW λειτουργικού BESS από το Καθεστώς Προτεραιότητας 4,7 GW.

Ο Πρόεδρος του ΑΔΜΗΕ Μ. Μανουσάκης, σε επίσημη επιστολή του προς τον Υπουργό Ενέργειας Στ. Παπασταύρου στις 25 Σεπτεμβρίου 2025 (αρ. πρωτ. ΔΝΣ/21411), δηλώνει αυτολεξεί:

«Ο Διαχειριστής του Συστήματος οφείλει να είναι πάντα οικονομικά ουδέτερος. Επομένως η εφαρμογή των περικοπών δεν πρέπει να δημιουργεί ίδια ευθύνη του Διαχειριστή για καταβολή αποζημιώσεων από δικούς του πόρους. Και τούτο διότι, οι περικοπές που επιβάλλει δεν αποσκοπούν στην κάλυψη δικών του αναγκών, αλλά εφαρμόζονται για λόγους που αφορούν άμεσα στην ασφαλή λειτουργία του Συστήματος Μεταφοράς και συναφώς την αδιάλειπτη τροφοδοσία του κοινωνικού συνόλου με ηλεκτρική ενέργεια.

Αναφορικά με την αποζημίωση της περικοπτόμενης ενέργειας των σταθμών ΑΠΕ εκκρεμεί η θέσπιση νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων για την εξειδίκευση των διατάξεων της παρ. 7 του άρθρου 13 του Κανονισμού ΕΕ 2019/943, ως προς την επιλεξιμότητα των σταθμών για αποζημίωση, τον υπολογισμό της ποσότητας ενέργειας που θα αποζημιώνεται καθώς και της τιμής αποζημίωσης.

Για το ανωτέρω θέμα η Ομάδα Διοίκησης Έργου για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιουργούνται από την αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ σε σχέση με τον περιορισμένο διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, που προβλέπεται στο άρθρο 10Α του ν. 4951/2022, έχει ήδη αποστείλει εισήγηση με τίτλο “Εισήγηση αναφορικά με το πλαίσιο περικοπών ενέργειας ΑΠΕ & ΣΗΘΥΑ, στο στάδιο της κατανομής & της ανακατανομής” η οποία έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.»

Η πολωνική περίπτωση είναι ιδιαίτερα διδακτική για την Ελλάδα. Πρόκειται για χώρα με παρόμοιο νομικό σύστημα (γραπτό δίκαιο, ηπειρωτική παράδοση), παρόμοιο επίπεδο εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα στο παρελθόν, και παρόμοια ανάγκη μαζικής μετάβασης σε ΑΠΕ. Παρά τις προκλήσεις, η Πολωνία ενσωμάτωσε επιτυχώς το άρθρο 13(7) στο εθνικό δίκαιο μέσω εξειδικευμένων διατάξεων του Energy Law και ψηφιακών εργαλείων εφαρμογής. Η Ελλάδα όχι μόνο δεν ενσωμάτωσε την υποχρέωση, αλλά νομοθέτησε ρητά την παράκαμψή της.

 

Σημείο 1ο: Άρθρο 9c §7a-7q Energy Law — Η Νομική Βάση Αποζημίωσης

Το πολωνικό Prawo Energetyczne (Energy Law) τροποποιήθηκε ώστε να ενσωματώσει πλήρως το άρθρο 13(7) του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 μέσω της προσθήκης των παραγράφων 7a έως 7q στο άρθρο 9c. Οι διατάξεις αυτές καθορίζουν με ακρίβεια την υποχρέωση του PSE (και των DSO) να αποζημιώνουν τους παραγωγούς ΑΠΕ για μη βασιζόμενες στην αγορά περικοπές, τη μεθοδολογία υπολογισμού της αποζημίωσης (που λαμβάνει υπόψη τόσο την απώλεια αγοραίων εσόδων όσο και τη χαμένη υποστήριξη CfD ή πράσινων πιστοποιητικών), τα κριτήρια επιλεξιμότητας των σταθμών (που καλύπτουν όλους τους τύπους ΑΠΕ συμπεριλαμβανομένης της αποθήκευσης), και τη χρονοδιαδικασία υποβολής αξιώσεων και πληρωμής.

Το κόστος των αποζημιώσεων εντάσσεται στο Taryfa Przesyłowa (τέλη χρήσης δικτύου μεταφοράς) και μετακυλίεται διαφανώς, με κανονιστική εποπτεία της URE.

 

Σημείο 2ο: WOZE Portal — Ψηφιακή Πύλη Διαχείρισης

Η πύλη WOZE (Wsparcie OZE) αποτελεί το κεντρικό ψηφιακό σημείο επαφής για όλα τα ζητήματα ΑΠΕ στην Πολωνία. Μέσω της πλατφόρμας, οι παραγωγοί μπορούν να υποβάλλουν αξιώσεις αποζημίωσης περικοπών, να παρακολουθούν τις περικοπές που τους έχουν επιβληθεί, να λαμβάνουν αυτοματοποιημένους υπολογισμούς της οφειλόμενης αποζημίωσης, να επικοινωνούν με τον PSE και τους DSO για τεχνικά θέματα, και να εκκαθαρίζουν τις υποχρεώσεις τους με το σύστημα στήριξης (αγορές CfD, πράσινα πιστοποιητικά).

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχη πλατφόρμα. Η μερική διαφάνεια του άρθρου 120 Ν.5106/2024 παραμένει αποσπασματική και χωρίς διασύνδεση με μηχανισμό αποζημίωσης, τον οποίο εξάλλου ο νόμος 10Γ Ν.4951/2022 ρητά αρνείται.

 

Σημείο 3ο: Capacity Market Δεκέμβριος 2025 — PLN 465,02/kW/Έτος, ~685 MW BESS

Η Πολωνία διαθέτει ώριμο Capacity Market (Rynek Mocy) που λειτουργεί από το 2017. Στους ετήσιους διαγωνισμούς που ολοκληρώθηκαν τον Δεκέμβριο 2025, η τιμή εκκαθάρισης ορίστηκε στα PLN 465,02/kW/έτος για 17ετείς συμβάσεις διαθεσιμότητας.

Από τα συνολικά αποτελέσματα, οι αποθηκευτικοί σταθμοί (BESS) έλαβαν ανάθεση συνολικής derated (απομειωμένης) ισχύος ~685 MW. Δεδομένου του συντελεστή απομείωσης για BESS (de-rating factor ~13,39%, που αντικατοπτρίζει την περιορισμένη χρονική διαθεσιμότητα 2-4ωρων μπαταριών), αυτό ισοδυναμεί με ~5,1 GW φυσικής εγκατεστημένης ισχύος BESS που πρόκειται να κατασκευαστεί τα επόμενα χρόνια.

Από τα έργα αυτά, ο όμιλος R.Power Magazyny Energii (θυγατρική του ιδιωτικού ομίλου R.Power) ανέλαβε 9 έργα συνολικής ισχύος 1.667 MW και χωρητικότητας 6.342 MWh, δηλαδή μέση διάρκεια εκφόρτισης ~3,8 ωρών. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα μεμονωμένα πορτφόλιο BESS στην Ευρώπη.

Συνολικά, η Πολωνία διαθέτει στα τέλη 2025 περίπου 11 GW φυσικής αποθηκευτικής ισχύος συμβολαιοποιημένης μέσω Capacity Market (συμπεριλαμβανομένων όλων των διαγωνισμών 2018-2025), με αναμενόμενη εμπορική λειτουργία έως 2030.

 

Σημείο 4ο: Direct Lines, P2P και Energy Clusters

Πέραν του βασικού πλαισίου αποζημιώσεων, η Πολωνία έχει νομοθετήσει εξειδικευμένα εργαλεία ευελιξίας που λείπουν εντελώς από την Ελλάδα.

Οι Direct Lines (Linie Bezpośrednie) επιτρέπουν την απευθείας σύνδεση παραγωγού ΑΠΕ με βιομηχανικό καταναλωτή μέσω ιδιωτικής γραμμής, χωρίς διέλευση από το δημόσιο δίκτυο, με μειωμένα τέλη και απλοποιημένη αδειοδότηση. Στην Ελλάδα η αντίστοιχη ρύθμιση (άρθρο 12 Ν.4951/2022 για ιδιωτικά δίκτυα ΜΤ, τροπ. Ν.5261/2025 άρ.57) έχει σαφώς πιο περιοριστικό πεδίο εφαρμογής. Το Peer-to-Peer (P2P) Trading έχει θεσμοθετηθεί στην Πολωνία μέσω εξειδικευμένης πλατφόρμας υπό την εποπτεία της URE, επιτρέποντας συναλλαγές μεταξύ παραγωγών και τελικών καταναλωτών. Τα Energy Clusters (Klastry Energii) είναι τοπικές ενεργειακές κοινότητες με νομική προσωπικότητα και πλαίσιο εσωτερικού netting μεταξύ μελών, με σαφή κρατική στήριξη. Το ελληνικό αντίστοιχο των Ενεργειακών Κοινοτήτων (Ν.4513/2018 και Ν.5037/2023) έχει σαφώς πιο περιοριστικό λειτουργικό πλαίσιο, και τα έργα >1 MW υποχρεωτικά εντάσσονται σε ΣΕΔΠ.

 

Σημείο 5ο: Διεθνείς Διασυνδέσεις και Μηδενικές Τιμές

Η Πολωνία είναι ενεργό μέλος του Continental Synchronous Area και διαθέτει διασυνδέσεις με Γερμανία, Τσεχία, Σλοβακία και Λιθουανία. Οι μηδενικές τιμές δεν τιμωρούνται για παραγωγούς ΑΠΕ. Η αναστολή στήριξης CfD εφαρμόζεται μόνο σε αυστηρά αρνητικές τιμές και σύμφωνα με τους κανόνες της EEAG 2014, δηλαδή τουλάχιστον 6 συνεχόμενες ώρες.

 

Συγκεντρωτικός Πίνακας Σύγκρισης Πολωνία – Ελλάδα

Παράμετρος	Πολωνία	Ελλάδα
Σολάρ τέλη 2024	~20,7 GW (+23% YoY)	~10 GW
Αποζημίωση περικοπών	Άρθρο 9c §7a-7q Energy Law μέσω PSE/WOZE	€0 (άρθρο 10Γ Ν.4951/2022)
Μηδενικές τιμές	Δεν τιμωρούνται	Τιμωρούνται όπως αρνητικές
Capacity Market 2025	PLN 465,02/kW/έτος, ~685 MW BESS derated = ~5,1 GW φυσική	Καμία αντίστοιχη υποδομή
Συνολικό BESS συμβολαιοποιημένο	~11 GW (2018-2025)	901 MW ανατεθέντα, 16 MW λειτουργικά
R.Power BESS portfolio	9 έργα / 1.667 MW / 6.342 MWh	—
Direct Lines	Ναι, ευρεία εφαρμογή	Πολύ περιορισμένη ρύθμιση
P2P Trading	Θεσμοθετημένο μέσω URE	Δεν εφαρμόζεται
Energy Clusters	Νομική προσωπικότητα + κρατική στήριξη	Ε.Κοιν. με ΣΕΔΠ >1 MW υποχρεωτικά
Ψηφιακή πύλη	WOZE — ολοκληρωμένη	Αποσπασματικά στοιχεία (άρθρο 120 Ν.5106/2024)

Συμπέρασμα

Η Πολωνία αποδεικνύει ότι μία χώρα με ιστορική εξάρτηση από τον λιγνίτη μπορεί να ενσωματώσει επιτυχώς το άρθρο 13(7) του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 και να αναπτύξει εκτεταμένη υποδομή αποθήκευσης μέσω Capacity Market. Η μετάβαση είναι δύσκολη, αλλά η Πολωνία την υλοποιεί με σαφές νομικό πλαίσιο, ψηφιακά εργαλεία (WOZE), εξειδικευμένα προγράμματα ευελιξίας (Direct Lines, P2P, Energy Clusters), και τις μεγαλύτερες αναθέσεις BESS στην Ευρώπη.

Είναι θέση του Συλλόγου ΕΠΑΦΗ ότι η σύγκριση Πολωνίας – Ελλάδας είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική. Η Πολωνία, με υψηλό ποσοστό λιγνίτη στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής και πληθυσμό 3,5 φορές μεγαλύτερο από την Ελλάδα, διαθέτει αναλογικά πολλαπλάσια αποθηκευτική υποδομή, εφαρμογή του άρθρου 13(7), και ψηφιακά εργαλεία διαχείρισης. Η ελληνική θεσμική στασιμότητα δεν δικαιολογείται από αντικειμενικές δυσκολίες, η Πολωνία αντιμετωπίζει συγκρίσιμες ή μεγαλύτερες προκλήσεις και τις λύνει.

Η ομολογία του ΑΔΜΗΕ στην επιστολή της 25/9/2025 ότι «εκκρεμεί η θέσπιση νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων» αποτελεί παραδοχή ότι η Ελλάδα έχει καθυστερήσει 6 χρόνια σε σχέση με την έναρξη ισχύος του Κανονισμού 2019/943, και ότι ο ίδιος ο Διαχειριστής αναγνωρίζει το πρόβλημα αλλά μεταθέτει την ευθύνη στον νομοθέτη.

Διαθέσιμα νομικά εργαλεία για όσους επιθυμούν ατομική νομική δράση

Ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ καταγράφει τα ακόλουθα εργαλεία. Πρώτον, αγωγή στα Πολυμελή Πρωτοδικεία με νομική βάση το άρθρο 13§7 Κανονισμού 2019/943, αξιοποιώντας ως πραγματικό προηγούμενο το πολωνικό μοντέλο εφαρμογής μέσω άρθρου 9c §7a-7q Energy Law και πύλης WOZE, και την επιστολή ΑΔΜΗΕ της 25/9/2025 ως κρίσιμο τεκμήριο. Δεύτερον, καταγγελία στη DG ENER της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με αναφορά στο γεγονός ότι η Πολωνία, χώρα με ιστορική εξάρτηση από λιγνίτη, έχει ενσωματώσει το άρθρο 13§7 ενώ η Ελλάδα έχει νομοθετήσει την παράκαμψή του. Τρίτον, συγκέντρωση πραγματικών στοιχείων ζημίας βάσει του άρθρου 120 Ν.5106/2024.

 

Πηγές

Πολωνικό Δίκαιο: Prawo Energetyczne (Energy Law) — άρθρο 9c §7a-7q· Ustawa o odnawialnych źródłach energii (RES Act) — όπως ισχύει· Capacity Market Act 2017· Direct Lines regulations· P2P Trading Framework μέσω URE.

Πηγές Δεδομένων: PSE Annual Reports 2024-2025· PSE Capacity Market Auction Results Δεκέμβριος 2025 (PLN 465,02/kW/έτος, ~685 MW BESS derated)· URE Annual Reports· R.Power Magazyny Energii corporate announcements (9 έργα / 1.667 MW / 6.342 MWh)· Polish Solar Energy Association statistics· Επιστολή ΑΔΜΗΕ ΔΝΣ/21411/25.9.2025.

Ευρωπαϊκό Δίκαιο: Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 (άρθρα 4, 13§7)· Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III)· EEAG 2014/C 200/01 παρ. 124.

Ελληνικό Δίκαιο: Ν.4951/2022 άρθρο 10Γ (Ν.5188/2025 άρ.37)· άρθρο 10Α§5 (Ν.5215/2025 άρ.62§2)· άρθρο 12 (τροπ. Ν.5261/2025 άρ.57)· Ν.4414/2016 άρθρα 5§10, 12Α§7β (τροπ. Ν.5261/2025 άρ.58§2)· Ν.4513/2018 και Ν.5037/2023 (Ενεργειακές Κοινότητες)· Ν.5106/2024 άρθρο 120.

 

Σύλλογος ΕΠΑΦΗ — epafi.com.gr · Δημοσιεύθηκε: 19 Μαΐου 2026