Αξιότιμε κύριε Υπουργέ, αξιότιμε κύριε Υφυπουργέ, αξιότιμη κυρία Γενική Γραμματέα,
Ο Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ εκπροσωπεί παραγωγούς φωτοβολταϊκών σταθμών και σταθμών αποθήκευσης σε ολόκληρη τη χώρα. Με την παρούσα καταθέτουμε συγκεκριμένες προτάσεις επί των διατάξεων του Κεφαλαίου Ε΄ του Μέρους Β΄ του κατατεθέντος σχεδίου νόμου, με στόχο να καταστούν λειτουργικές πριν από την ψήφισή του. Αναγνωρίζουμε ότι το νομοσχέδιο κινείται προς την κατεύθυνση που ο Σύλλογός μας έχει ζητήσει επανειλημμένως, ιδίως ως προς τη θεσμοθέτηση της αποθήκευσης για αυτοκατανάλωση χωρίς έγχυση. Οι παρατηρήσεις που ακολουθούν αφορούν σημεία που, αν παραμείνουν ως έχουν, θα ακυρώσουν στην πράξη το αποτέλεσμα που επιδιώκετε.
Πρώτον, ως προς την καταληκτική ημερομηνία της 1ης Αυγούστου 2026 που εισάγεται με τη νέα παρ. 5.δ του άρθρου 11Γ του ν. 4685/2020, όπως προστίθεται με την παρ. 2 του άρθρου 57. Το σχέδιο νόμου κατατέθηκε την 21η Ιουλίου 2026, καταλείποντας δέκα ημέρες για την υποβολή πλήρους φακέλου σε διαδικασία που προϋποθέτει τη σύναψη συμφωνιών μεταξύ περισσοτέρων κατόχων φωτοβολταϊκών σταθμών οι οποίοι συνδέονται σε κοινό σημείο. Η προθεσμία αυτή δεν είναι εύλογη κατά την έννοια της αρχής της χρηστής διοίκησης και αποκλείει επενδυτές οι οποίοι ουδέποτε ειδοποιήθηκαν εγκαίρως. Ζητούμε τη μετάθεσή της τουλάχιστον στην 1η Νοεμβρίου 2026. Επισημαίνουμε ότι η μετάθεση δεν θίγει τους μεμονωμένους σταθμούς της παρ. 7 του άρθρου 11Δ, δεδομένου ότι η ισχύς που τους αναλογεί προσδιορίζεται ρητά σε 1.000 MW και προηγούνται στη σειρά της εναλλάξ χορήγησης.
Δεύτερον, και συναφώς, η ίδια διάταξη πάσχει νομοτεχνικά κατά τρόπο που επηρεάζει άμεσα το πεδίο εφαρμογής της. Ο τίτλος του άρθρου 57 αναγγέλλει την προσθήκη των παρ. 5.δ και 5.ε στο άρθρο 11Δ, ενώ το θεσπιστικό κείμενο τις προσθέτει στο άρθρο 11Γ. Περαιτέρω, το δεύτερο εδάφιο της νέας παρ. 5.δ παραπέμπει σε αιτήσεις για ένταξη «στις παρ. 5 και 7 του άρθρου 11Δ», ενώ το προηγούμενο και το επόμενο εδάφιο αναφέρονται στην παρ. 5 του άρθρου 11Γ. Επειδή από τη διατύπωση αυτή εξαρτάται ποιες κατηγορίες αιτημάτων καταλαμβάνει η καταληκτική ημερομηνία, η αποσαφήνιση είναι αναγκαία ώστε το ζήτημα να μην επιλυθεί ερμηνευτικά από τον Διαχειριστή.
Τρίτον, και είναι κατά την άποψή μας το ουσιωδέστερο ζήτημα, το πρόβλημα της αγοράς δεν εντοπίζεται πρωτίστως στη σειρά προτεραιότητας αλλά στη μη τήρηση των υφιστάμενων προθεσμιών. Η παρ. 11 του άρθρου 5 του ν. 4951/2022 ορίζει ήδη ότι ο αρμόδιος Διαχειριστής χορηγεί την Οριστική Προσφορά Σύνδεσης εντός δύο μηνών από την υποβολή πλήρους φακέλου, ενώ η παρ. 7 του ίδιου άρθρου δεσμεύει τον αιτούντα με προθεσμία είκοσι ημερών επί ποινή απαραδέκτου. Η ασυμμετρία είναι πρόδηλη, καθώς η μη τήρηση της προθεσμίας από τον αιτούντα επιφέρει απώλεια του φακέλου και ενδεχομένως κατάπτωση της εγγυητικής επιστολής, ενώ η μη τήρηση της προθεσμίας από τον Διαχειριστή δεν επισύρει καμία συνέπεια. Η ασυμμετρία αυτή αποτυπώνεται και στην πράξη, αφού η πρόσκληση της υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/28255/1143/13.3.2025 κοινής υπουργικής απόφασης (Β΄ 1248), όπως παρατάθηκε με την υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΓΔΕ/103834/4214/2025 (Β΄ 5165), έληξε την 31η Οκτωβρίου 2025 και η διαδικασία επιλογής δεν έχει ολοκληρωθεί σχεδόν εννέα μήνες μετά, τη στιγμή που από αυτήν εξαρτάται η έναρξη της δεύτερης δόσης για τα κοινά σημεία σύνδεσης.
Προτείνουμε τη θέσπιση ρητού προστίμου για την παραβίαση των προθεσμιών χορήγησης όρων σύνδεσης σε σταθμούς αποθήκευσης και την υποχρεωτική μηνιαία δημοσιοποίηση των εκκρεμών αιτημάτων και του πραγματικού χρόνου εξέτασης ανά Διαχειριστή. Το εργαλείο υφίσταται ήδη, καθώς με το άρθρο 34 του ίδιου σχεδίου νόμου αναμορφώνεται το άρθρο 36 του ν. 4001/2011 και προβλέπονται πρόστιμα έως 10% του ετήσιου κύκλου εργασιών των Διαχειριστών. Απαιτείται μόνο η ρητή υπαγωγή και ο αυτόματος χαρακτήρας της εφαρμογής. Θεωρούμε ότι η προσθήκη αυτή αποτελεί την πλέον οικονομική και πειστική απόδειξη της βούλησης του Υπουργείου για άμεση ανάπτυξη αποθήκευσης.
Τέταρτον, ως προς τη νέα παρ. 5.ε του άρθρου 11Γ, η οποία προβλέπει ότι η μεταγενέστερη προσθήκη συνεργαζόμενου σταθμού ή η αύξηση ισχύος επιφέρει εκ νέου λήψη σειράς προτεραιότητας με βάση την ημερομηνία υποβολής της αίτησης τροποποίησης. Ζητούμε να ορισθεί ρητά ότι η συμπλήρωση, η τροποποίηση ή η διόρθωση σφάλματος δεν μεταβάλλει την αρχική ημερομηνία κατάθεσης και ότι η διάταξη δεν εφαρμόζεται σε αιτήματα που έχουν ήδη υποβληθεί. Ζητούμε επίσης να αποσαφηνισθεί ότι η εναλλάξ χορήγηση συνεχίζεται μέχρι την εξέταση του συνόλου των εμπροθέσμως υποβληθεισών αιτήσεων.
Πέμπτον, ως προς τη νέα παρ. 9 του άρθρου 11Δ, με την οποία χορηγείται απόλυτη προτεραιότητα στην αντλησιοταμίευση για 2.000 MW έναντι του συνόλου των λοιπών αιτημάτων αποθήκευσης. Χωρίς να αμφισβητούμε τη χρησιμότητα της τεχνολογίας, επισημαίνουμε ότι πρόκειται για έργα με χρόνο υλοποίησης ασυμβίβαστο προς την επείγουσα ανάγκη απορρόφησης του μεσημβρινού πλεονάσματος, την οποία μπορεί να καλύψει άμεσα η αποθήκευση σε υφιστάμενα σημεία σύνδεσης. Η προβλεπόμενη κατάπτωση της τετραπλάσιας εγγυητικής επιστολής κατά ποσοστό μόλις 20% δεν συνιστά επαρκή μηχανισμό αποτροπής κερδοσκοπικής δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου. Προτείνουμε είτε την αύξηση του ποσοστού κατάπτωσης είτε τη θέσπιση οροσήμου ωριμότητας με αυτοδίκαιη απώλεια της προτεραιότητας. Επισημαίνουμε συναφώς ότι τα όρια των 1.000 MW ανά κατηγορία κρίνονται χαμηλά σε σχέση με την πραγματική ζήτηση, όπως αυτή αποτυπώνεται στα υποβληθέντα αιτήματα.
Έκτον, ως προς το τέταρτο εδάφιο της παρ. 5 του άρθρου 11Γ, κατά το οποίο η ενέργεια που εγχέεται πέραν των περιορισμών περιέρχεται στον σταθμό αποθήκευσης «χωρίς χρέωση». Η διάταξη προϋφίσταται και δεν τροποποιείται, πλην όμως το άρθρο 57 αναμορφώνει την ίδια παράγραφο και διευρύνει ρητά τη δυνατότητα υποβολής κοινού αιτήματος από κάτοχο άδειας αποθήκευσης βάσει συμφωνίας με τους κατόχους των φωτοβολταϊκών σταθμών. Στην περίπτωση αυτή, ο νομοθέτης καθορίζει με διάταξη μηδενικό τίμημα σε συναλλαγή μεταξύ ανεξάρτητων ιδιωτών, στερώντας από τον παραγωγό κάθε διαπραγματευτική βάση. Ζητούμε την απάλειψη της φράσης, ώστε το τίμημα να καθορίζεται ελευθέρως από τα συμβαλλόμενα μέρη.
Έβδομον, χαιρετίζουμε τις ρυθμίσεις του άρθρου 55 και της παρ. 2 του άρθρου 61, με τις οποίες επεκτείνεται σε επίπεδο τυπικού νόμου η δυνατότητα εγκατάστασης μεμονωμένων σταθμών αποθήκευσης για αυτοκατανάλωση χωρίς έγχυση, ακόμη και σε κορεσμένα δίκτυα, χωρίς προσμέτρηση στα περιθώρια και με εξέταση κατά απόλυτη προτεραιότητα, καθώς και η απαλλαγή τους από τη Βεβαίωση Παραγωγού. Πρόκειται για αίτημα που ο Σύλλογός μας είχε καταθέσει. Επισημαίνουμε ωστόσο ότι η εφαρμογή τους εξαρτάται εξ ολοκλήρου από την υπουργική απόφαση της παρ. 11 του άρθρου 14 του ν. 3468/2006, για την οποία δεν τάσσεται προθεσμία έκδοσης. Ζητούμε αποκλειστική προθεσμία εξήντα ημερών από τη δημοσίευση του νόμου, καθώς και αντίστοιχη προθεσμία για την απόφαση της παρ. 7 του άρθρου 11Δ.
Επιτρέψτε μας μια τελική παρατήρηση. Με τις ανωτέρω διατάξεις η Πολιτεία αναγνωρίζει νομοθετικά ότι η ενέργεια η οποία σήμερα περικόπτεται διαθέτει οικονομική αξία, αφού επιτρέπει την αποθήκευση και τη διάθεσή της. Η αναγνώριση αυτή καθιστά έτι περαιτέρω επιτακτική την εφαρμογή του άρθρου 13 παρ. 7 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943, το οποίο επιβάλλει αποζημίωση για τη μη αγοραία περικοπή και το οποίο η χώρα εξακολουθεί να μην έχει εφαρμόσει. Η ανάπτυξη αποθήκευσης είναι αναγκαία, δεν υποκαθιστά όμως την αποκατάσταση ζημίας που έχει ήδη επέλθει και συνεχίζει να επέρχεται.
Παραμένουμε στη διάθεσή σας για κατ’ ιδίαν συνάντηση ή για την κατάθεση συγκεκριμένης διατύπωσης των προτεινόμενων εδαφίων ενώπιον της αρμόδιας Επιτροπής της Βουλής, εντός του χρονικού περιθωρίου που απομένει.
Με εκτίμηση,
Κωνσταντίνος Παπακωστόπουλος
Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου
Πανελλήνιος Σύλλογος ΕΠΑΦΗ