Ολλανδία

Η Ολλανδία αποζημιώνει περικοπές μέσω GOPACS όλες τις μηδενικές τιμές αλλά και αρνητικές έως 6 ώρες . 2,5–3 GW BESS

Η Ελλάδα Νομοθέτησε Ρητά την Απαλλαγή του ΑΔΜΗΕ και ο Ίδιος το Ομολογεί Εγγράφως ότι υφίστανται αποζημιώσεις

Η Ολλανδία βιώνει μία από τις πιο οξείες κρίσεις δικτύου στην Ευρώπη. Το 2025 κατέγραψε 584 ώρες αρνητικών τιμών, τις περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη αγορά στην ΕΕ (στοιχεία Montel Analytics, Ιανουάριος 2026), και 708,6 GWh περικοπών παραγωγής ΑΠΕ. Η TenneT επένδυσε €10,6 δισ. το 2024 σε επεκτάσεις δικτύου (+38% έναντι 2023), και η εθνική συμφόρηση δικτύου έχει φτάσει το σημείο όπου σχεδόν όλες οι ζώνες χαμηλής τάσης είναι «in het rood» (σε κόκκινο).

Και όμως, η Ολλανδία αποζημιώνει συστηματικά τις περικοπές μέσω του ολοκληρωμένου συστήματος GOPACS (Grid Operators Platform for Congestion Solutions), μιας market-based πλατφόρμας redispatch που συγκεντρώνει προσφορές παραγωγών, καταναλωτών και αποθήκευσης σε όλη την επικράτεια. Επιπρόσθετα, ο νέος Energiewet που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2026 ενσωμάτωσε πλήρως το άρθρο 13 §7 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 στο εθνικό δίκαιο.

Η ελληνική αντίθεση είναι σαρωτική: 1.867 GWh περικοπών το 2025, αποζημίωση €0, ρητή νομοθετική απαλλαγή του ΑΔΜΗΕ μέσω άρθρου 10Γ Ν.4951/2022 (όπως προστέθηκε με Ν.5188/2025).

Ο Πρόεδρος του ΑΔΜΗΕ Μ. Μανουσάκης, σε επίσημη επιστολή του προς τον Υπουργό Ενέργειας Στ. Παπασταύρου στις 25 Σεπτεμβρίου 2025 (αρ. πρωτ. ΔΝΣ/21411), δηλώνει αυτολεξεί:

«Ο Διαχειριστής του Συστήματος οφείλει να είναι πάντα οικονομικά ουδέτερος. Επομένως η εφαρμογή των περικοπών δεν πρέπει να δημιουργεί ίδια ευθύνη του Διαχειριστή για καταβολή αποζημιώσεων από δικούς του πόρους. Και τούτο διότι, οι περικοπές που επιβάλλει δεν αποσκοπούν στην κάλυψη δικών του αναγκών, αλλά εφαρμόζονται για λόγους που αφορούν άμεσα στην ασφαλή λειτουργία του Συστήματος Μεταφοράς και συναφώς την αδιάλειπτη τροφοδοσία του κοινωνικού συνόλου με ηλεκτρική ενέργεια.

Αναφορικά με την αποζημίωση της περικοπτόμενης ενέργειας των σταθμών ΑΠΕ εκκρεμεί η θέσπιση νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων για την εξειδίκευση των διατάξεων της παρ. 7 του άρθρου 13 του Κανονισμού ΕΕ 2019/943, ως προς την επιλεξιμότητα των σταθμών για αποζημίωση, τον υπολογισμό της ποσότητας ενέργειας που θα αποζημιώνεται καθώς και της τιμής αποζημίωσης.

Για το ανωτέρω θέμα η Ομάδα Διοίκησης Έργου για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που δημιουργούνται από την αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ σε σχέση με τον περιορισμένο διαθέσιμο ηλεκτρικό χώρο, που προβλέπεται στο άρθρο 10Α του ν. 4951/2022, έχει ήδη αποστείλει εισήγηση με τίτλο “Εισήγηση αναφορικά με το πλαίσιο περικοπών ενέργειας ΑΠΕ & ΣΗΘΥΑ, στο στάδιο της κατανομής & της ανακατανομής” η οποία έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.»

Η ολλανδική περίπτωση αποδεικνύει, όπως και η γερμανική και γαλλική, ότι το επιχείρημα της «οικονομικής ουδετερότητας» δεν αποτελεί δικαιολογία μη πληρωμής. Η TenneT (TSO) και οι περιφερειακοί διαχειριστές (Liander, Stedin, Enexis, Westland) πληρώνουν συστηματικά τους παραγωγούς μέσω GOPACS και ανακτούν το κόστος μέσω των τελών δικτύου, με κανονιστική εποπτεία της ACM (Autoriteit Consument & Markt).

Σημείο 1ο: GOPACS — Market-Based Redispatch με Πληρωμένη Αποζημίωση

Το GOPACS ιδρύθηκε το 2019 ως κοινή πρωτοβουλία της TenneT και των 5 μεγαλύτερων DSO της Ολλανδίας (Liander, Stedin, Enexis, Coteq, Westland Infra). Είναι market-based congestion management platform: όταν διαπιστώνεται συμφόρηση σε συγκεκριμένη ζώνη, το GOPACS εκδίδει αίτηση προσφορών για ευελιξία (παραγωγή πάνω/κάτω ή κατανάλωση πάνω/κάτω) σε εκείνη τη ζώνη.

Οι παραγωγοί ΑΠΕ που μειώνουν παραγωγή κατόπιν αιτήματος πληρώνονται με την προσφερόμενη τιμή τους. Δεν πρόκειται για «αποζημίωση» με την παραδοσιακή έννοια αλλά για πληρωμή υπηρεσίας: ο παραγωγός υποβάλλει προσφορά πόσο θα χρεώσει για να μειώσει 1 MWh, και η πλατφόρμα επιλέγει τις πιο οικονομικές προσφορές.

Παράλληλα, για παραγωγούς με Subsidieregeling Duurzame Energie (SDE++), αντίστοιχο της ελληνικής Λειτουργικής Ενίσχυσης — η μειωμένη παραγωγή λόγω αιτήματος TSO/DSO συμπεριλαμβάνεται στα «καθαρά έσοδα» σύμφωνα με το άρθρο 13 §7 του Κανονισμού 2019/943. Έτσι ο παραγωγός δεν χάνει διπλά: ούτε από τη μη πώληση στην αγορά ούτε από τη χαμένη επιδότηση.

Energiewet — Νέο Νομοθετικό Πλαίσιο από 1/1/2026

Ο νέος Energiewet (που αντικατέστησε τους παλαιότερους Elektriciteitswet 1998 και Gaswet) τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2026. Ενσωματώνει πλήρως το άρθρο 13 §7 του Κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 στο ολλανδικό δίκαιο και διευρύνει τις δυνατότητες market-based redispatch. Παράλληλα, το άρθρο 6.10 του Energiewet καθιερώνει την έννοια της «netcongestiebijdrage» (συνεισφορά συμφόρησης δικτύου), η οποία αντιμετωπίζει αλληλεγγύα το κόστος αναβάθμισης δικτύου και αποζημιώσεων περικοπών.

Σημείο 2ο: Cable Pooling — 100 kVA, Έως 4 WOZ-objecten

Η Ολλανδία είναι η πρώτη χώρα της ΕΕ που έχει θεσμοθετήσει συστηματικά το Cable Pooling. Πρόκειται για τη δυνατότητα δύο ή περισσοτέρων παραγωγών ΑΠΕ να μοιράζονται την ίδια σύνδεση δικτύου, οικονομικοποιώντας τη χρήση του και αυξάνοντας τον βαθμό αξιοποίησης του δικτύου.

Το πλαίσιο εξειδικεύεται με την Codes-besluit ACM van 2023-2024 (όπως ενημερώθηκε με το Energiewet) και ορίζει ότι η ελάχιστη σύνδεση που μπορεί να γίνει αντικείμενο cable pooling είναι 100 kVA, και σε ένα cable pooling agreement μπορούν να συμμετέχουν έως 4 WOZ-objecten (κτηματικές μονάδες κατά τον ολλανδικό κώδικα ακινήτων Wet WOZ). Οι παραγωγοί μοιράζονται την «πραγματική» μέγιστη έγχυση δυναμικά μέσω συστήματος τηλε-setpoint του DSO.

Στην πράξη, ένα φωτοβολταϊκό 2 MW και μια ανεμογεννήτρια 1,5 MW στο ίδιο αγρόκτημα μπορούν να συνδεθούν με κοινή υποδομή 2 MVA (αντί 3,5 MVA), εκμεταλλευόμενα τη συμπληρωματικότητα ηλιακής και αιολικής παραγωγής. Το όφελος σε κόστος σύνδεσης μπορεί να φτάσει 40-50%.

Σημείο 3ο: Energy Hubs — €166 Εκατομμύρια Επιδότηση 18/12/2025

Στις 18 Δεκεμβρίου 2025, η ολλανδική κυβέρνηση ανακοίνωσε επιδότηση €166 εκατομμυρίων για Energy Hubs, συγκροτήματα παραγωγής/κατανάλωσης/αποθήκευσης που λειτουργούν ως κλειστά τοπικά συστήματα ενέργειας πίσω από μία κοινή σύνδεση δικτύου.

Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει σε βιομηχανικούς πελάτες, αγρότες και ενεργειακές κοινότητες να συνδέονται σε ένα κοινό σημείο, να εσωτερικεύουν τη συμφόρηση μέσω τοπικής αποθήκευσης και κατανάλωσης, και να μετατρέπουν τη δικτυακή συμφόρηση από πρόβλημα σε ευκαιρία αξιοποίησης.

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχος μηχανισμός. Το άρθρο 12 Ν.4951/2022 για ιδιωτικά δίκτυα ΜΤ (όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 57 Ν.5261/2025) αποτελεί ένα πολύ περιορισμένο πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά δεν προβλέπει χρηματοδότηση, δεν έχει σαφές πλαίσιο εφαρμογής και δεν έχει αντίστοιχη Υπουργική Απόφαση.

Σημείο 4ο: SDE++ — Το Σύστημα Στήριξης

Το SDE++ (Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie) είναι το βασικό σύστημα στήριξης ΑΠΕ στην Ολλανδία. Λειτουργεί με τεχνολογικά-ουδέτερες δημοπρασίες όπου εφαρμογές από διαφορετικές τεχνολογίες (φωτοβολταϊκά, αιολικά, ηλεκτρόλυση, biothermie κλπ.) ανταγωνίζονται με βάση το κόστος ανά αποφευχθέντα τόνο CO2.

Για το SDE++ 2025, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός ήταν €8 δισ. Οι τιμές αναφοράς (basisbedrag) για φωτοβολταϊκά κυμάνθηκαν €70-95/MWh ανάλογα με την κλίμακα. Σημαντικό είναι ότι, όπως στη Γερμανία και Γαλλία, οι μηδενικές τιμές αποζημιώνονται πλήρως. Ο SDE++ αναστέλλεται μόνο σε αρνητικές τιμές και μόνο πάνω από 6 συνεχόμενες ώρες (κανόνας που ευθυγραμμίζεται με την παλαιά EEAG 2014).

Σημείο 5ο: Αποθήκευση και TenneT €10,6 δισ. το 2024

Η TenneT επένδυσε €10,6 δισ. το 2024 σε επεκτάσεις δικτύου (+38% έναντι €7,7 δισ. το 2023). Στις τέλη του 2025 η Ολλανδία διέθετε 2,5-3 GW εμπορικού BESS λειτουργικού, με ταχύτητα ένταξης που υπερβαίνει κάθε άλλη χώρα της ΕΕ σε ποσοστιαία βάση. Στόχος 2030: 9 GW.

Στην Ελλάδα, μόλις 16 MW λειτουργικά (Μάιος 2026), ενώ στη λίστα αναμονής του ΑΔΜΗΕ υπάρχουν 480 αιτήματα συνολικής ισχύος 27,5 GW.

Συγκεντρωτικός Πίνακας Σύγκρισης Ολλανδία – Ελλάδα

Συμπέρασμα

Η Ολλανδία αντιμετωπίζει την πιο οξεία ευρωπαϊκή κρίση δικτύου, με τις περισσότερες ώρες αρνητικών τιμών στην ΕΕ. Αλλά η πολιτική απάντηση είναι ολοκληρωμένη: νέος νόμος ενέργειας (Energiewet 1/1/2026) που ενσωματώνει άμεσα το άρθρο 13§7 Κανονισμού 2019/943, market-based platform για αποζημίωση (GOPACS), εξειδικευμένο cable pooling για βέλτιστη χρήση δικτύου, massive κρατική χρηματοδότηση Energy Hubs, και TSO με προϋπολογισμό €10,6 δισ. ετησίως για επεκτάσεις.

Είναι θέση του Συλλόγου ΕΠΑΦΗ ότι το ολλανδικό μοντέλο αποδεικνύει ότι οι σύγχρονες προκλήσεις διείσδυσης ΑΠΕ απαιτούν θεσμική επένδυση, όχι αρνητική νομοθεσία. Η Ελλάδα επέλεξε την αντίθετη διαδρομή: αντί να επενδύσει σε υποδομές αναβάθμισης ΔΕΔΔΗΕ, να ενσωματώσει το άρθρο 13§7 και να δημιουργήσει αγορά ευελιξίας τύπου GOPACS, ψήφισε το άρθρο 10Γ Ν.4951/2022 που απαλλάσσει ρητά τους Διαχειριστές από αποζημιώσεις.

Η ομολογία του ΑΔΜΗΕ στην επιστολή της 25/9/2025 ότι «εκκρεμεί η θέσπιση νομοθετικών και κανονιστικών ρυθμίσεων» επιβεβαιώνει το θεσμικό κενό. Η Ολλανδία έχει ήδη ενσωματώσει το άρθρο 13§7 με τον Energiewet από 1/1/2026 — η Ελλάδα έχει νομοθετήσει την παράκαμψή του.

Διαθέσιμα νομικά εργαλεία για όσους επιθυμούν ατομική νομική δράση

Ο Σύλλογος ΕΠΑΦΗ καταγράφει τα ακόλουθα εργαλεία. Πρώτον, αγωγή στα Πολυμελή Πρωτοδικεία με νομική βάση το άρθρο 13§7 Κανονισμού 2019/943, αξιοποιώντας ως πραγματικό προηγούμενο το ολλανδικό μοντέλο GOPACS market-based redispatch και την επιστολή ΑΔΜΗΕ της 25/9/2025 ως κρίσιμο τεκμήριο. Δεύτερον, καταγγελία στη DG ENER της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με αναφορά στο γεγονός ότι η Ολλανδία έχει ενσωματώσει πλήρως το άρθρο 13§7 με τον Energiewet από 1/1/2026, ενώ η Ελλάδα έχει νομοθετήσει την παράκαμψή του. Τρίτον, συγκέντρωση πραγματικών στοιχείων ζημίας βάσει του άρθρου 120 Ν.5106/2024.

Πηγές

Ολλανδικό Δίκαιο: Energiewet (ισχύς 1/1/2026) — άρθρα 6.10, 7.1-7.5· Codes-besluit ACM 2023-2024 για Cable Pooling· SDE++ Regeling 2025· Energy Hubs subsidieregeling 18/12/2025.

Πηγές Δεδομένων: Montel Analytics (584 ώρες αρνητικών 2025)· TenneT Annual Report 2024 (€10,6 δισ. επενδύσεις, +38%)· Netbeheer Nederland Curtailment Report 2025 (708,6 GWh)· ACM Marktrapportage 2025· GOPACS Annual Report 2024-2025· Επιστολή ΑΔΜΗΕ ΔΝΣ/21411/25.9.2025.

Ευρωπαϊκό Δίκαιο: Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 (άρθρα 4, 13§7)· Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III).

Ελληνικό Δίκαιο: Ν.4951/2022 άρθρο 10Γ (Ν.5188/2025 άρ.37)· άρθρο 10Α§5 (Ν.5215/2025 άρ.62§2)· άρθρο 12 (τροπ. Ν.5261/2025 άρ.57)· Ν.4414/2016 άρθρα 5§10, 12Α§7β (τροπ. Ν.5261/2025 άρ.58§2)· Ν.5106/2024 άρθρο 120.

Σύλλογος ΕΠΑΦΗ — epafi.com.gr · Δημοσιεύθηκε: 19 Μαΐου 2026